تاسه تو جذب نور چشم بود               

                                         تا بپیوندد به نور روز زود

چشمانت نمی تواند جدایی از نور و روشنی را تحمل کند، پس بیتاب می شوی.  این بیتابی

 سبب می شود که چشمان تو به سوی نور جذب و گشوده شود. پس بلافاصله چشمانت به نور

 روز که همجنس خودش است می پیوندد، یعنی چشمانت را می گشایی. (در دو بیت اخیر،

 مولانا درباره ی این که سنخیت، عامل اصلی جذب پدیده ها به سوی یکدیگر می شوند دو

مثال محسوس آورد. و این مقدمه را بیان فرمود تا مقصودنهایی خود را تبیین کند و آن این که

وقتی آدمی چشم دل خود را از خورشید عالمتاب حقیقت و انوار ساطعه الهی فرو بندد دچار

 انواع تاریکی ها و گرفتگی ها و آلام و رنج های روحی می شود. زیرا قلب و جان انسان،

همسنخ جهان فروردین مادی نیست بلکه همسنخ جهان برین معنوی است. از اینرو هرگاه آدمی

 بخواهد که قلب و روح خود را از تاریکی ها واندوه ها و صفات رذیلانه بزداید باید چشم دل

خود را فوراً به سوی شمس حقیقت و عالم معنا بگشاید.)

 

چشم باز ار تاسه گیرد مر ترا          

                                              دان که چشم دل ببستی، بر گشا

هرگاه با وجود گشوده بودن چشمانت، باز هم دلت گرفت و به بیتابی دچار آمدی، بدان که چشم دلت را فرو بسته ای. پس فوراً آن را بگشا تا از این بیتابی و پریشانی برهی.

 

 آن تقاضای دو چشم دل شناس     

                                               کو همی جوید ضیاء بی قیاس

آن بیتابی و اندوهی که در دلت احساس  میکنی،خواست و تقاضای چشم دل توست که بی صبرانه خواهان نور حق است که حدوحصری ندارد.

 

چون فراق آن دو نور بی ثبات                                  

                                                تاسه آوردت گشادی چشمهات

وقتی که جدایی دو نور محسوس و ناپایدار یعنی نور چشم و نوری که از پنجره و روزنه به درون خانه می تابد سبب اندوه و گرفتگی می شود و فوراً چشم هایت را به سوی نور می گشایی.

 

پس فراق آن دو نور پایدار                        

                                           تاسه می آرد، مر آن را پاس دار

بنابراین، جدایی آن دو نور پایدار و جاودان، یعنی نور چشم دل و نور بی حد و قیاس حق نیز اندوه می زاید و بیتابی می آرد. حال که چنین است ای سالک مباد میان این دو نور حقیقی و پایدار جدایی افتد.

 

 

نقش جان خویش می جستم بسی                  

                                                هیچ می ننمود نقشم از کسی

من بسی درباره ی نقش روح و جانم جستجو کردم، ولی کسی را نیافتم که خود را در آئینه ی حقیقی او پیدا کنم.

 

گفتم: آخر آینه از بهر چیست؟                 

                                              تا بداند هر کسی که جنس کیست

با خود گفتم: بالاخره آیینه برای چیست؟ مسلماً آیینه برای اینست که هر کس بداند که هویت وحقیقتش چیست و اصلاً چه کسی است؟

 

آینه آهن برای پوست هاست       

                                          آینه سیمای جان، سنگین بهاست

آیینه ی ظاهری، یعنی همان آیینه ای که آهن و شیشه ساخته شده و یا صفحه ای آهنین که صیقل یافته، تنها می تواند صورت های ظاهری وخارجی آدمیان را نشان دهد، ولی آیینه ی باطنی که می توان نقش جان و روان خود را در آن دید بسی گران بها و قیمتی است.

 

آینه جان نیست الا روی یار        

                                            روی آن یاری که باشد زآن دیار

آیینه ی باطنی جان غیر از روی یار دلدار نیست که می توان اشکال و احوال بای خو را در آن مشاهده کرد. این آیینه، روی همان یاری است که از دیار حقیقت و عشق است نه جهان خاک.

گفتم: ای دل آینه کلّ را بجو                  

                                             رو به دریا، کار برناید ز جو

در این جا حضرت مولانا خطاب به قلب شریف خود چنین فرماید: ای دل آیینه ای کلی جستجو کنو برو به سوی دریا که از جوی کاری ساخته نیست (آیینه ی کلی همان انسان کامل و فاضلی است که مظهر جمیع صفات و اسماء حضرت حق تعالی است. این ولی کامل، بسان دریای ژرف و هناور است، از آن روی که حاوی اسرار و حقایق ربانی است و سایر مشایخ و راهبران، در حکم نهرهایی هستند که به آب دریا وابسته اند.)



تاريخ : ۱۳۸٩/۱۱/۸ | ٩:٠٥ ‎ق.ظ | نویسنده : ساحل | نظرات ()
.: Weblog Themes By VatanSkin :.