از تو ای بی نقش ِ با چندین صوَر         

                                     هم مشبه، هم موحد، خیره سر

 

خطاب به حضرت پروردگار : ای خدایی که بی نقش و صورتی و در عین

حال در صورت ها و مظاهر، ظاهر می شوی و در آن ها تجلی می کنی

. از این امر، هم موحدان و هم مشبهان حیران مانده اند.

 

 گه مشبه را موحد می کند       

                                        گه موحد را صور ره میزند

 

حضرت حق تعالی گاه، با وحدت مطلق بر قلب مشبهان تجلی می کند

 

 و آنان را موحد می سازد؛ و گاه به صورت مظاهر و صور تجلی می کند

 

 و موحدان را دچار گمراهی و سرگشتگی می سازد.

 

 

گاه نقش خویش ویران می کند  

                                          از پی تنزیه جانان می کند

 

گاهی این عارف صاحبدل، نقش وجود خویش را ویران می سازد؛ و این

 

ویران کردن وجود مجازی، برای تنزیه حق تعالی است.

 

 

 چشم حس را هست مذهب اعتزال      

                                       دیدۀ عقل است سنی در وصال

 

دیدگان حسی و ظاهری، روش معتزله را دارد؛ یعنی منکر شهود حق

 

 تعالی هست؛ ولی دیدگان دل و عقل، روش سنی ها را دارد یعنی به

 

شهود حق تعالی ایمان و ایقان دارد.

 

( معتزله، نام فرقه ای است که  در اواخر دوران بنی امیه ظهور کرد

 

ومذهب آنان را اعتزال گویند.  اصول فرقه ی آنان بر مبنای پنج اصل بود:

 

 1. توحید  2. عدل  3. وعده و وعید  4. المنزلة بین المنزلتین  5. امر به

 

معروف ونهی از منکر. در توحید عقیده داشتند که هیچ یک از حواس،

 

نمی تواند خدا را دریابد، نه در دنیا و نه در آخرت. بنابر این کسی که در

 

 زندان حواس ظاهری محبوس شده در شیوه ی فکری مانند معتزله

 

 است؛ زیرا شهود حق را نمی تواند باور کند؛ ولی کسی که از زندان

 

 حواس و کمند محسوسات رهیده باشد مانند صاحبدلان و عارفان،

 

 شهود حق تعالی را با چشم عقل و دل باور دارد. یکی از دلایل مهم

 

 انتقاد مولانا از بنیاد تفکر معتزله اینست که آن ها عقل نظری را چنان

 

 بال و پر داده اند که جایی برای مسائل شهودی و کشفی باقی نمانده،

 

از این رو مولانا در اینجا اهل ظاهر و معتزله را در یک ردیف می آورد.

 

سنی، فرقه ی اکثریت مسلمین، اهل سنت و جماعت است؛ لیکن در

 

اینجا فراتر از این معنی مورد نظر است، و منظور از آن، عارف و سالکی

 

 است که به نحو شهودی و قلبی، حقایق و اسرار را درک می کند و

 

حق تعالی را با اشراق و الهام شهود می نماید و این نحو شهود حق،

 

مورد تأیید قرآن و سنت است.)

 



تاريخ : ۱۳۸٩/۱٠/٤ | ۸:٤٠ ‎ب.ظ | نویسنده : ساحل | نظرات ()
.: Weblog Themes By VatanSkin :.